Konwencję CMR podpisano w 1956 roku w Genewie i stanowi ona jedną z wielu regulacji prawnych. Dotyczy ona transportu międzynarodowego. Jej założenie to ochrona spedytorów oraz klientów przed stosowaniem nieuczciwych praktyk i możliwością uniknięcia jakichkolwiek kłopotów, oraz problemów, które mogą być trudne do rozwiązania. Warto zaznaczyć, że często towary, które są przewożone mogą być bardzo kosztowne i mogą mieć one wartość wynoszącą nawet setki tysiące złotych. CMR konwencja dotyczy tylko zleceń, gdzie miejsca nadania oraz miejsca docelowe znajdują się w dwóch odrębnych krajach, przy czym jeden z nich musi być objęty konwencją CMR.
Co to jest CMR i dlaczego odgrywa tak istotną rolę w świecie transportu?
Umowy CMR mają bardzo duże znaczenie w przypadku bezpieczeństwa oraz terminu dostawy danego towaru. Jego główny składnik to list przewozowy CMR. Jego zadanie to zabezpieczenie interesu obu stron, dlatego powinniśmy podać w nim szczegółowo wszystkie informacje zgodnie z prawdą. Co ważne tego typu list można modyfikować w każdym momencie dodając do niego kolejne dane, które są ważne dla umowy, czyli oznacza to, że jeśli mamy do czynienia z nietypowym transportem to powinniśmy dokładnie, szczegółowo opisać jego charakterystykę. W liście powinny zostać umieszczone podstawowe dane takie jak dane przewoźnika, parametry ładunku oraz wszystkie informacje, które mają jakikolwiek wpływ na realizację danego zlecenia.
Wpływ CMR na realizację zleceń przez firmy transportowe
Konwencja CMR nie dotyczy transportu krajowego, a jedynie związana jest z przewozami międzynarodowymi. Warto też wspomnieć, że liczy się także wynagrodzenie, gdyż Konwencje CMR stosuje się tylko wtedy, kiedy przewóz ma charakter biznesowy odpłatnie za porozumieniem stron. Jednak CMR dotyczy tylko przewozów drogowych typu naczepy, przyczepy itp., a nie transportu lotniczego, czy kolejowego.
CMR, a odpowiedzialność przewoźnika za przewożony towar
W przypadku konwencji CMR informacje o odpowiedzialności przewoźnika możemy znaleźć w art 3, gdzie wspomniano o tym, że przewoźnik odpowiada za towar jak za swoje czynności dodatkowo ponosi odpowiedzialność za zaniedbanie swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których odnosi się usługa przewozowa. Przytoczony przepis pochodzi ze świadczeń przewoźnika, które wynikają z umowy przewozu, która nie ma charakteru osobistego. W praktyce mówiąc dosłownie oznacza to, że przewoźnik może przepisać swoje zlecenie innemu przewoźnikowi, ale i tak obciążona prawnie za wyrządzone szkody zostanie osoba, która przepisała dane zlecenie ponieważ to ona jest ujęta w liście przewozowym. Przy czym z umowy w tym przypadku wyłączone są szkody, które są wyrządzone nie w związku z wykonywanym zleceniem, a spowodowane były jedynie przy okazji, dlatego więc bardzo często ze względu na świadomość tego, że osoba na, którą przepisane zostało zlecenie nie ponosi za nie żadnych konsekwencji, dochodzi do kradzieży. Można jednak temu zapobiec ubezpieczając towar, który przewozimy dzięki temu dostaniemy zwrot pieniędzy w przypadku kradzieży, które następnie będziemy mogli wpłacić na konto firmy, u której podjęliśmy prace.
Kiedy przewoźnik odpowiedzialny jest za szkodę?
Aby przewoźnik odpowiadał za szkodę towaru, który jest przewożony muszą zostać spełnione 4 aspekty:
- Utrata części lub całej przesyłki, lub jej uszkodzenie
- Do uszkodzenia towaru doszło w czasie przyjęcia towaru, a jego wydaniem
- Moment, w którym doszło do szkody, za którą możemy dostać odszkodowanie, ale związana jest ona z konwencją CMR
- Wina przewoźnika
Kiedy przewoźnikowi przysługuje zwolnienie za wyrządzoną szkodę?
- Kiedy wina za uszkodzenie przesyłki leży po stronie firmy, która potrzebowała przewoźnika i pakowała towar.
- Osoba do przewozu nie została zlecona przez przewoźnika
- Okoliczności, które zaistniały podczas transportu, których przewoźnik nie mógł uniknąć
Szczególne niebezpieczeństwo, a odpowiedzialność
- Użycie pojazdu, który miał odkrytą naczepę, przez co doszło do uszkodzenia przewożonego towaru
- Wadliwe opakowanie lub jego brak w wyniku czego doszło do uszkodzenia, lub zaginięcia towaru
- Przewożenie towaru, którego waga jest większa niż ta, którą przewidział producent naczepy
- Niedostępność lub uszkodzenie numerów przesyłki
- Przewóz żywych zwierząt
Przesłanki uprzywilejowane
- Nadanie przesyłki pod niewłaściwą nazwą
- Brak lub wadliwość opakowania
- Szkody, które powstały w wyniku załadunku oraz rozładunku
Czy awaria pojazdu zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności za przewożony towar?
Awaria pojazdu, który należy do przewoźnika to częsty powód niewykonania danego zlecenia. Najczęściej wiąże się to z tym, że towar zostanie jak najbardziej dostarczony, ale po upływie terminu, który znajduje się na umowie. W tym przypadku może zostać nałożona kara na przewoźnika lub przewoźnik nie dostanie wynagrodzenia za to zlecenie. Natomiast przewoźnik w tym wypadku zaznacza, że nie miał wpływu na termin dostawy dlatego, że doszło do uszkodzenia pojazdu, w którym znajduje się towar. Co o takim przypadku mówi nam prawo?
Odpowiedzialność przewoźnika w świetle konwencji CMR
Przewozy międzynarodowe podlegają bardzo często konwencji CMR, która w artykule 17 ustawy 1 mówi nam o tym, że przewoźnik odpowiada za częściowe lub całkowite uszkodzenie, zaginięcie towaru, które nastąpiło w czasie rozładunku oraz załadunku co zostało wspomniane w tym artykule. Jednak dodatkowo warto wspomnieć, że ponosi on również odpowiedzialność za opóźnienia w dostawie. Ważne w tym wszystkim jest to, że na mocy artykułu 17 ustawy 3 przewoźnik w przypadku opóźnienia w dostawie nie może się powoływać na usterkę lub wadę pojazdu, którym się posługiwał ani na winę osoby lub pracownika, u których pojazd ten został wypożyczony. Ustawa ta obowiązuje także w przypadku rozprawy sądowej.
Czy przewoźnik może jednak uwolnić się od odpowiedzialności?
Na to pytanie nie da się odpowiedzieć jednoznacznie. Jednak należy wskazać, że przewoźnik może powołać się na konwencje CMR korzystając z tak zwanych przesłanek zwalniających w celu udowodnienia, że wada pojazdu, która przyczyniła się do powstania szkody była konsekwencją zdarzenia, którego nie dało się uniknąć lub zapobiec skutkom wywołanym przez to zdarzenie. Jednak przewoźnik w tym celu musi wykonać pewne czynności takie jak zgromadzenie materiału dowodowego w celu wykazania, że awaria miała miejsce z przyczyn zewnętrznych.
Wysokość odszkodowania, a konwencja CMR
Według przepisów konwencji CMR przewoźnik jest odpowiedzialny za:
- Częściowe lub całkowite zaginięcie towaru
- Uszkodzenie towaru
- Opóźnienie dostawy
Przepisy prawne pozwalają na ustalenie kwoty odszkodowania, jaka zostanie wypłacona w momencie ustalenia odpowiedzialności przewoźnika.
Częściowe lub całkowite zaginięcie towaru
Jeśli przewoźnik jest w stanie wypłacić odszkodowanie w przypadku częściowego lub całkowitego zaginięcia towaru podczas transportu drogowego to liczymy go na podstawie wartości towaru w miejscu i czasie przyjęcia do przewozu.
Uszkodzenie towaru
W przypadku, gdy dojdzie do uszkodzenia przesyłki podczas wykonywania usługi przewozowej to przewoźnik musi zapłacić sumę o, którą zmniejszyła się wartość towaru, która obliczona jest zgodnie z wartością towaru w miejscu i okresie przyjęcia go do przewozu.
Dostawa się opóźnia
W przypadku spóźnienia, kwota odszkodowania nie może być wyższa niż kwota przewoźnego.
Jeśli jednak opóźnienie miało związek z uszkodzeniem przesyłki to stosowane są limity odnoszące się do odpowiedzialności za uszkodzenia w przesyłce. Przyjmuje się także, że w sytuacji spóźnienia oraz uszkodzeń w ładunku istnieje możliwość sumowania odszkodowania za szkody z odszkodowaniem z racji opóźnienia.
