W handlu i transporcie międzynarodowym jednym z najbardziej podstawowych, przydatnych, wymaganych i streszczających większość informacji o danej dostawie jest dokument CMR, który jest swojego rodzaju dokumentem, potwierdzającym zawarcie umowy dotyczącej przewozu. CMR to skrót od słów „Konwencja o umowie międzynarodowego drogowego transportu towarów” pochodzących z francuskiego „Convention relative au contrat de transport international de marchandises par route”.
Dokument CMR to dokument porównywalny do dokumentu WZ w logistyce, natomiast w związku z koniecznością ustalenia większej ilości spraw, warunków handlowych, miejsca przeznaczenia czy też uzupełnienia o informację z systemu zintegrowanej taryfy celnej, czy też ustalenia warunków handlowych INCOTERMS, dokument CMR zawiera zdecydowanie więcej informacji niż krajowy dokument przewozowy. Dokument CMR stosuje się do transportu drogowego wykonywanego za pomocą pojazdów, ciągników z naczepami itp. natomiast ważne jest, że nie stosuje się dokumentu CMR do przewozu przesyłek pocztowych, a jedynie do ładunków.
Dokument CMR wystawia się najczęściej w trzech egzemplarzach, jeden dla nadawcy, jeden dla odbiorcy i jeden dla firmy wykonującej transport. Istnieje możliwość wypisania i wydania większej ilości dokumentów CMR, jest to uzależnione od sposobu dostawy towarów do klienta. Jeżeli w trakcie dostawy pojawiają się pośrednicy lub transport realizowany jest kilkoma autami, wystawić można taką ilość dokumentów która odpowiadać będzie ilości realizujących go pojazdów.
Dokument CMR zawiera mnóstwo informacji, skupia w sobie najważniejsze ustalenia i ściśle określa zawartość ładunku.
Dokument CMR w praktyce w momencie przybycia kierowcy po załadunek, najczęściej jest w jego posiadaniu. Kierowca zgłasza się z dokumentem CMR do działu ekspedycji danej firmy. Dział ten zwany jest często potocznie „wagą”. Dokument ten wręczany jest przez kierowcę osobie na wysyłce przy wjeździe na załadunek do danego zakładu produkcyjnego.
Następnie kierowca udaje się na załadunek, w międzyczasie dokument jest wypełniany odpowiednimi danymi.
W dokumencie CMR znajdują się 24 pola do wypełnienia, w dalszej części artykułu wskażemy jak najlepiej wypełnić CMR w różnych sytuacjach handlowych ( np. gdy odbiorca towaru nie jest płatnikiem ), a także odpowiemy na pytanie czy każde z pól w dokumencie CMR musi być wypełnione.
Dokument CMR zawiera następujące pola:
- NADAWCA (nazwa, adres, kraj)
- ODBIORCA (nazwa, adres, kraj)
- MIEJSCE PRZEZNACZENIA(nazwa, adres, kraj)
- MIEJSCE I DATA ZAŁADUNKU
- ZAŁĄCZONE DOKUMENTY (WZ)
- CECHY I NUMERY
- ILOŚĆ
- SPOSÓB PAKOWANIA (palety, wiązki, skrzynie)
- RODZAJ TOWARU
- NUMER STATYSTYCZNY
- WAGA BRUTTO
- OBJĘTOŚĆ W m3
- INSTRUKCJE NADAWCY
- POSTANOWIENIA ODNOŚNIE PRZEWOŹNIKA(FCA,CPT,DAP)
- ZAPŁATA
- PRZEWOŹNIK ( dane firmy przewozowej )
- KOLEJNI PRZEWOŻNICY ( dane kierowcy )
- ZASTRZEŻENIA I UWAGI PRZEWOŹNIKA
- POSTANOWIENIA SPECJALNE
- DO ZAPŁACENIA ( przewoźne, ubezpieczenie, koszty dodatkowe )
- WYSTAWIONO ( data i miejsce załadunku )
- PODPIS I STEMPEL NADAWCY
- PODPIS I STEMPEL PRZEWOŹNIKA
- PRZESYŁKĘ OTRZYMANO ( potwierdzenie rozładunku towaru )
W przypadku gdy odbiorcą towaru nie jest kupujący, dokument CMR pozwala nam na dokładne określenie, kto w danej transakcji jest tylko płatnikiem, a kto jedynie odbiorcą. Bardzo ważne jest więc wpisanie we właściwym okienku właściwej informacji. Ogólnie rzecz biorąc w dokumencie CMR nie muszą być wypełnione wszystkie pola, a jedynie te które w danej sytuacji są wymagane. Najważniejsze aby dokument CMR dokładnie określał skąd i dokąd jest transportowany towar, jaki konkretnie towar i w jakiej ilości jest przewożony.
Najważniejszymi informacjami są też warunki dostawy określane za pomocą INCOTERMS, ale także waga brutto i netto towaru, a także rodzaj użytych opakowań oraz ich waga.
Każdy z odbiorców dokumentu CMR ma swoje prawa i obowiązki wynikające z tego faktu. Kupujący i przewoźnik ma prawo otrzymać taką ilość listów, jaką ilość pojazdów użyje do realizacji zlecenia. Sprzedający odpowiada za szkody i ewentualne koszty jakie przewoźnik może ponieść w wyniku niedomówień lub niewystarczającej ilości danych.
Sprzedający towar odpowiada wobec przewoźnika za wszelkie szkody wyrządzone osobom, wyposażeniu lub innym towarom, jak również za koszty, których przyczyną są widoczne wadliwe opakowanie towaru chyba, że wada była widoczna w chwili pobrania i przyjęcia towaru, a kierowca nie wzniósł zastrzeżeń w momencie załadunku.
Sprzedający ma prawo rozporządzać towarem i na przykład zażądać od przewoźnika wstrzymania transportu lub zmiany miejsca dostawy niż wskazany w liście przewozowym, przy czym jeżeli koszt transportu do nowego punktu docelowego przekraczać będzie koszty transportu do wcześniej określonego punktu, to koszty te pokryje sprzedający.
Jeżeli chodzi o firmę transportową lub spedycyjną to jako przewoźnik odpowiadają za kradzież lub zaginięcie towaru ale także za jego uszkodzenie, które miało miejsce w czasie pomiędzy przyjęciem towaru, a wydaniem towaru. Przewoźnik odpowiada również za opóźnienie dostawy. Jednakże trzeba mieć na uwadze, że jeżeli zaginięcie lub zniszczenie towaru spowodowane zostało winą osoby uprawnionej to w takiej sytuacji przewoźnik jest zwolniony od w/w odpowiedzialności.
Jeżeli chodzi o zakres odpowiedzialności kupującego, czyli tak naprawdę ostatecznego odbiorcy towaru, nawet jeżeli wcześniej odmówił przyjęcia towaru, może zawsze domagać się jego wydania, chyba że przewoźnik nie otrzymał przeciwnych instrukcji od nadawcy.
Kupujący po przybyciu towaru do miejsca docelowego, miejsca przeznaczenia towaru, ma on prawo żądać od przewożącego towar wydania drugiego egzemplarza listu przewozowego oraz towaru. Jeżeli kiedykolwiek stwierdzone zostanie zaginięcie towaru lub jeżeli towar nie przybędzie po upływie określonego terminu, odbiorca może w imieniu własnym dochodzić wobec firmy transportowej praw wynikających z umowy przewozu.
W praktyce dokument CMR stanowi również o wielu innych istotnych czynnikach przy rozliczaniu się z różnymi instytucjami. Bardzo dobrym przykładem tego, jak ważny jest dokument CMR może mieć fakt, że jest to dokument niezbędny na przykład przy naliczaniu VAT-u 0%. Dokument CMR stanowi jeden z dowodów jaki powinniśmy posiadać, jeżeli chcemy skorzystać z preferencyjnej stawki podatku. Dokument CMR który jest potwierdzony przez magazyn odbiorcy ma więc ogromne znaczenie, gdyż bez posiadania takiego dokumentu realizując dostawę do klienta bez transportu, to znaczy gdy załatwienie transportu jest w gestii klienta, nie będziemy mogli naliczyć w takiej transakcji VAT-u 0%.
W razie wszczęcia kontroli finansowej w firmie, bardzo ważne będzie posiadanie w swojej dokumentacji dokumentów potwierdzających dokonanie dostawy, między innymi dokument CMR potwierdzony przez magazyn odbiorcy, dla dostaw realizowanych na bazie FCA czy EXW.
Dokument CMR to bardzo ważny dokument w międzynarodowym obrocie towarami. Bardzo ważne jest poprawne jego wypełnienie, gdyż od tego będzie zależało czy cały transport przebiegnie pomyślnie. Dokument CMR na każdym etapie transportu odpowie na pytania osób zainteresowanych i realizujących przesyłkę, które w danej chwili się pojawią.
